Jezuicki kościół świętego Kazimierza w Wilnie

Historia

p-baznyciaKościół pod wezwaniem świętego Kazimierza założony został przez Jezuitów. Jego budowę rozpoczęto w 1604 r. Prace nadzorowali Paweł Boksza, pomocnik prowincjała jezuickiego, i Jan Prockowicz, jezuicki architekt. Budowa kościoła została ukończona w 1635 r. W tym samym roku kościół konsekrowano, lecz wkrótce spłonął podczas najazdu wojsk rosyjskich na Wilno w 1655.
Kościół został następnie przebudowany, ale jeszcze dwukrotnie trawiły go płomienie (1707 i 1749 r.). W latach 1749-1755 słynny jezuicki architekt i astronom Tomasz Żebrowski nadzorował prace rekonstrukcyjne. Jemu zawdzięcza kościół kopułę w obecnej formie i glówny ołtarz. Wnętrze kościoła dekorował w latach 1751-1753 Hans Kierner, rzeźbiarz pruski, natomiast freski przedstawiające sceny z życia św. Kazimierza były dziełem czeskiego artysty Józefa Obsta.
Gdy nastąpiła kasacja Jezuitów w 1773 r. (ich działalność została wznowiona w 1814 r.), kościół przekazany został Augustianom. W 1812 r. armia francuska zamieniła kościół na skład zboża niszcząc przy okazji ołtarze, rzeźby i obrazy. W 1815 r. kościół przekazany został księżom misjonarzom, którzy uporządkowali jego wnętrze i dodali jedenaście ołtarzy.
Misjonarze zostali wypędzeni w 1832 r. Od tamtej pory budynek kościelny stał pusty i nieużywany. W 1839 r. zamieniony został na kościół prawosławny pod wezwaniem św. Michała. Prace rekonstrukcyjne, podjęte w latach 1864-1868, prowadzone były pod nadzorem architekta N. Czagina, który obniżył wieże, zmienił fasadę i przykrył wszystkie wieże cebulastymi kopułami. Fasada główna została udekorowana w stylu neobarokowym, a w trzech niszach zostały namalowane freski z wizerunkami prawosławnych świętych.
W 1915 r. armia niemiecka zamieniła kościół na protes-tancki kościół garnizonowy. W 1917 r. kościół został zwrócony katolikom. Niemiecki jezuita, F. Muckermann, energicznie zabrał się do organizowania życia duchowego i działalności socjalnej, za co został przez bolszewików deportowany do więzienia w Mińsku Białoruskim.
W 1919 r. bł. Jerzy Matulaitis, biskup Wilna, zwrócił kościół jezuitom. Jego restaurację w 1925 r. nadzorowal architekt Jan Borowski. Od 1940 r. w kościele pracowali litewscy jezuici. W 1942 r. wierzchołek kopuły symbolizujący koronę Jagiellończyków został odbudowany przez architekta Jonasa Mulokasa.
W 1949 r. kościół ponownie zamknięto, a w czasach sowieckich znajdował się w nim magazyn zboża. W tym czasie kościół uległ kompletnej dewastacji, zniszczeniu uległy organy i dzwony. W 1963 r. zamieniono kościół na muzeum ateizmu.
Dla wspólnoty Rzymsko-Katolickiej kościół ponownie oddano w 1988 r. Po intensywnie przeprowadzonych pracach restauracyjnych 1991 r. kościół został rekonsekrowany. Od tego czasu znów pracują w nim jezuici.

Architektura i sztukakav74

Kościół św. Kazimierza jest zaliczany do najpiękniejszych kościołów barokowych Wilna. Są w nim widoczne także elementy gotyckie i renesansowe. Zbudowany został na wzór rzymskiego kościoła Il Gesł. W porównaniu z pierwozorem ma dodatkowo dwie  główne frontowe wieże. Większość kościołów barokowych na Litwie mają wieże na wzór kościoła św. Kazimierza.
Kościół jest zbudowany na planie łacińskiego krzyża. W miejscu zetknięcia się centralnej nawy z transeptem, wyrasta majestatyczna kopuła wysoka na 40 metrów. Jej średnica ma 17 metrów i od zewnątrz kopuła zwieńczona jest koroną Wielkich Książąt Litewskich. Nawa centralna i transept są szerokie na 25 metrów. Wzdłuż nawy znajduje się 6 kaplic.
W kościele znajdują się trzy ołtarze w stylu późnobarokowym. W 1993 roku A. Kmieliauskas ozdobił obrazem Rezurekcji i wizerunkami św. Kazimierza (ołtarz główny), św. Ignacego Loyoli (prawy ołtarz) i św. Andrzeja Boboli (ołtarz lewy).

Krypta

Obszerna krypta z początku XVIII stulecia została odkryta pod ołtarzem głównym w 1991 r. Zobaczyć w niej można interesujące czarne i ciemnoniebieskie rysunki obrazujące ukrzyżowanie i zmartwychwstanie Jezusa, Przenajświętszą Maryję Dziewicę, a także modlących się mnichów. Rysunkom tym towarzyszą podobnie wykonane napisy.
W tej krypcie zostało pochowanych piętnastu jezuitów i dobroczyńców; inni zmarli, których doczesne szczątki znalezione były pod przedsionkiem, zostali przeniesieni do krypty w 1995 r.                  Czytać dalej »»»

Dzwony

W dwóch wieżach znajdują się zainstalowane przez V. Tarasova “Dzwony św. Kazimierza”. Każdy z nich brzmi 15 tonami. Konstrukcja dzwonów powoduje, że nawet najlżejszy podmuch wiatru wywołuje ich dźwięk. Pod jego wpływem zmienia się ich brzmienie.

Sławni ludzie

Wśród jezuitów, którzy pracowali w kościele i żyli obok niego, było wielu sławnych ludzi.
Św. Andrzej Bobola otrzymał w 1622 r. święcenia kapłańskie. Przez kilka lat był tu kaznodzieją i spowiednikiem. Później pracował na Białorusi, gdzie został zamordowany przez Kozaków w 1657 r. Kanonizowany został w 1938 r. (tablica pamiątkowa znajduje się w przedsionku).
O. Konstanty Szyrwid, znany pisarz i lingwista, niemal przez dziesięć lat (początek XVII w.) wygłaszał tu kazania w języku litewskim.
O. Wojciech Vijuk-Kojałowicz, autor pierwszej Historii Litwy był tu superiorem wspólnoty jezuickiej w latach 1662-1665.
O. Zygmunt Lauxmin, znany filozof, orator i kompozytor, spędził tu ostatnie lata swego życia (1665-1670).
Również tutaj żył i pracował O. Tomasz Żebrowski, autor planów obserwatorium Wileńskiego Uniwersytetu, kierownik Wydziału Matematyki. On czuwał nad przebudową kościoła św. Kazimierza.

3vargonaiMuzyka

Od czasów rekonsekracji kościoła, w każdą niedzielę po Mszy południowej, występują tu z koncertami najlepsi muzycy litewscy. W kościele zostaly zainstalowane organy  mechanizcne niemieckiej firmy “Oberlinger” i elektroniczne organy “Allen” ze Stanów Zjednoczonych.

Św. Kazimierz

Św. Kazimierz, syn Króla Polskiego i Wielkiego Księcia Litewskiego Kazimierza IV, urodził się w 1458 r. Od dzieciństwa prowadził życie duchowne i pełne miłosierdzia. W wieku lat 13, kierując się poczuciem sprawiedliwości, odrzucił propozycję objęcia tronu węgierskiego, do czego nakłaniał go ojciec. Przeciwstawił się także propozycjom zawarcia związku małżeńskiego i sam poświęcił się nauce i modlitwie. W latach 1479-1483 pełnił funkcję zastępcy króla. Zmarł 4 marzca 1484 r. na dworze w Grodnie podczas swej wizyty na Litwie. Jego grób znajduje się w Katedrze Wileńskiej. Papież Klemens VIII Kazimierza Królewicza kanonizował. Św. Kazimierz jest patronem Litwy.

Jezuici

ad_maioreZakon jezuitów, założony przez św. Ignacego z Loyoli i grupę studentów paryskich różnych narodowości, zatwierdzony przez papieża Pawla III w 1540 r., przyjął nazwę Towarzystwa Jezusowego. Ignacy nie wyznaczył Towarzystwu specjalnej misji, jezuici mają pracować tam, gdzie można “więcej służyć Bogu i więcej ludziom pomagać”, a szczególnie na odcinkach najbardziej zagrożonych lub zaniedbanych. Namiestnik Chrystusowy, na mocy ślubu posłuszeństwa Stolicy Świętej w sprawach misji, ma prawo posyłać ich tam, gdzie Kościół najbardziej potrzebuje pomocy. Obecnie Towarzystwo liczy ok. 21 tyś. członków. Ich działalność jest różnorodna: prowadzą szkoły, wyższe uczelnie dla kleru i świeckich, rozgłośnie radiowe (także watykańską) i ośrodki telewizyjne, redagują około tysiąca czasopism w 50 językach, pracują w duszpasterstwie parafialnym i specjalistycznym oraz w krajach misyjnych na wszystkich kontynentach.
Towarzystwo Jezusowe rozpoczęło stałą działalność na Litwie w roku 1568. W 1579 roku założyło Uniwersytet w Wilnie. Towarzystwo szybko rozwijało się i w następnych latach założyło także inne kolegia.
Dzisiaj Towarzystwo ma swoje domy w Wilnie, Kownie i w Szawlach.

 

Kościół św. Kazimierza w Wilnie - Wikipedia

Kościół Świętego Kazimierza i klasztor jezuitów w Wilnie

Wileńskie impresje: kościół świętego Kazimierza, czyli Polak na litewskiej mszy